Dự thảo sửa đổi bổ sung Nghị định 15/2018/NĐ-CP

Để so sánh Nghị định 15/2018/NĐ-CP (quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm, ban hành ngày 02/02/2018) với dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung mới nhất (dự thảo được Bộ Y tế đề xuất vào tháng 01/2025), chúng ta cần xem xét các điểm chính của Nghị định 15/2018 và dự thảo thay đổi. 

So sánh Nghị định 15/2018/NĐ-CP và dự thảo sửa đổi bổ sung mới nhất:

1. Phạm vi và mục tiêu

Nghị định 15/2018: Quy định chi tiết việc thực hiện Luật An toàn thực phẩm, tập trung vào các thủ tục như tự công bố sản phẩm, đăng ký bản công bố sản phẩm, cấp giấy chứng nhận an toàn thực phẩm, và quản lý thực phẩm biến đổi gen. Mục tiêu là giảm thủ tục hành chính (chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm) và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, đồng thời đảm bảo an toàn sức khỏe người tiêu dùng.

Dự thảo mới: Nhằm sửa đổi, bổ sung các quy định của Nghị định 15/2018 để phù hợp với thực tiễn, khắc phục các bất cập sau hơn 6 năm thực hiện, tăng cường hiệu quả quản lý và tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính. Dự thảo được xây dựng theo trình tự thủ tục rút gọn, phản ánh nhu cầu cấp bách cập nhật các quy định.

2. Thủ tục tự công bố và đăng ký bản công bố sản phẩm

Nghị định 15/2018:

• Doanh nghiệp tự công bố sản phẩm (thực phẩm chế biến bao gói sẵn, phụ gia, dụng cụ, vật liệu bao gói) và chịu trách nhiệm về an toàn sản phẩm. Cơ quan nhà nước chỉ tiếp nhận, lưu trữ và công khai thông tin.
• Ba nhóm sản phẩm bắt buộc đăng ký bản công bố: thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học/dùng cho chế độ ăn đặc biệt, và thực phẩm dinh dưỡng cho trẻ dưới 36 tháng tuổi.

Dự thảo mới:

• Giữ nguyên tinh thần tự công bố nhưng có thể điều chỉnh để tăng cường trách nhiệm doanh nghiệp hoặc bổ sung hướng dẫn chi tiết hơn về quy trình, tránh tình trạng doanh nghiệp lợi dụng kẽ hở.
• Đề xuất sửa đổi danh mục sản phẩm phải đăng ký bản công bố, có thể mở rộng hoặc thu hẹp tùy theo đánh giá thực tế (chưa có chi tiết cụ thể trong thông tin công khai, nhưng dự thảo nhấn mạnh việc cập nhật phù hợp với tình hình mới).

3. Quản lý an toàn thực phẩm

Nghị định 15/2018:

• Phân cấp quản lý rõ ràng giữa các bộ (Y tế, Nông nghiệp, Công thương) và địa phương trong việc kiểm soát an toàn thực phẩm từ sản xuất đến kinh doanh.
• Chuyển mạnh sang hậu kiểm, giảm tiền kiểm để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Dự thảo mới:

• Có thể tăng cường các biện pháp hậu kiểm hiệu quả hơn, bổ sung quy định xử lý vi phạm rõ ràng hơn dựa trên kinh nghiệm thực tế từ 2018-2025.
• Đề xuất cập nhật các quy chuẩn kỹ thuật, mức giới hạn an toàn để phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế và thực trạng sản xuất, kinh doanh hiện nay.

4. Các nội dung bức thiết cần sửa đổi

Nghị định 15/2018: Sau hơn 6 năm áp dụng, một số quy định bị cho là chưa sát thực tế, gây khó khăn hoặc chưa đủ chặt chẽ trong quản lý (ví dụ: kiểm soát thực phẩm nhập khẩu, quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe).

Dự thảo mới: Tập trung giải quyết các vấn đề như: quản lý quảng cáo thực phẩm (đặc biệt là thực phẩm bảo vệ sức khỏe thường bị thổi phồng công dụng), kiểm soát thực phẩm nhập khẩu chặt chẽ hơn, và cải thiện quy trình cấp giấy chứng nhận an toàn thực phẩm.

Đề xuất đơn giản hóa thêm thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ dựa trên đánh giá từ báo cáo tổng kết thi hành Nghị định 15/2018.

5. Tính minh bạch và tham gia ý kiến

Nghị định 15/2018: Được ban hành chính thức và áp dụng từ ngày ký, không có nhiều thông tin về quá trình lấy ý kiến công khai trước đó.

Dự thảo mới: Bộ Y tế công khai hồ sơ dự thảo trên các cổng thông tin điện tử (Chính phủ, Bộ Y tế, Cục An toàn thực phẩm) và mời các cơ quan, tổ chức góp ý từ tháng 01/2025, thể hiện tính minh bạch và sự tham gia rộng rãi hơn.

Kết luận

Nghị định 15/2018 đã tạo bước tiến trong việc giảm thủ tục hành chính và chuyển sang hậu kiểm, nhưng sau thời gian thực hiện, một số bất cập, đòi hỏi sửa đổi. Dự thảo mới được xây dựng để khắc phục những hạn chế này, cập nhật quy định phù hợp với thực tiễn và xu hướng quốc tế, đồng thời tiếp tục đơn giản hóa thủ tục nhưng không làm giảm mức độ đảm bảo an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, vì dự thảo chưa được ban hành chính thức, các thay đổi cụ thể vẫn cần chờ văn bản hoàn thiện để có cái nhìn chi tiết hơn.